Gdzie usiąść na pokładzie samolotu? Najbezpieczniejsze miejsca według statystyk

• Analizy oparte na danych FAA pokazują niższy wskaźnik śmiertelności w tylnej części kabiny (32%) niż w środkowej (39%) i przedniej (38%),
• Z badań Uniwersytetu Greenwich wynika, że ocaleni z wypadków pokonywali średnio pięć rzędów do najbliższego wyjścia awaryjnego,
• Amerykańskie przepisy lotnicze wymagają, aby producenci wykazali możliwość ewakuacji pełnego samolotu w 90 sekund, korzystając tylko z połowy wyjść,
• Zapięty pas bezpieczeństwa ma większe znaczenie dla Twojego bezpieczeństwa niż konkretny numer rzędu czy miejsca w kabinie.

Pytanie, gdzie usiąść na pokładzie samolotu, żeby zwiększyć swoje szanse w razie wypadku, wraca przy każdej głośnej katastrofie lotniczej. Jednoznacznej odpowiedzi nie ma – wynik zależy od rodzaju zdarzenia, modelu samolotu, kąta uderzenia i wielu czynników, których pasażer nie ma szans przewidzieć podczas rezerwacji biletu.

Najbardziej znaną analizą tego zagadnienia jest opracowanie magazynu TIME, które w 2015 roku przeanalizowało dane z bazy wypadków lotniczych Federalnej Administracji Lotnictwa (FAA) z ostatnich 35 lat. Redakcja przyjrzała się 17 katastrofom z lat 1985–2000, w których odnotowano zarówno ofiary śmiertelne, jak i ocalałych, i sprawdziła, gdzie siedzieli pasażerowie. Wynik: tylna 1/3 kabiny miała wskaźnik śmiertelności na poziomie 32%, środkowa część – 39%, a przednia – 38%. Najlepiej wypadały środkowe miejsca w tylnej części samolotu, z 28-procentowym wskaźnikiem śmiertelności, najgorzej – miejsca przy przejściu w środkowej części kabiny, z wynikiem 44%.

Zarówno FAA, jak i inni eksperci lotniczy zastrzegają, że te statystyki nie wskazują jednego bezwzględnie najbezpieczniejszego miejsca. W kilku analizowanych katastrofach przeżywalność rozkładała się losowo – ocaleni i ofiary siedzieli obok siebie bez wyraźnego wzorca. Jeśli ogon samolotu przyjmie na siebie największe uderzenie, tylne rzędy mogą ucierpieć najbardziej, a przewagę zyskują wtedy pasażerowie z przodu kabiny.

Dane TIME wskazują, że najbezpieczniejsze miejsca w samolocie znajdują się w tylnej części samolotu, ale przewaga ta wynika głównie z analizy katastrof, w których to nos maszyny przyjął na siebie największą siłę uderzenia. W zdarzeniach o innej dynamice – na przykład przy twardym lądowaniu na ogonie – bezpieczniejsze mogą się okazać rzędy przednie i środkowe.

Przy wyborze miejsca warto pamiętać, że o przeżywalności decyduje nie tylko odległość od punktu uderzenia, ale też możliwość szybkiego opuszczenia kabiny po zatrzymaniu samolotu. Jak podaje NTSB, zdecydowana większość wypadków lotniczych w Stanach Zjednoczonych jest przeżywalna – w analizie obejmującej lata 2001-2017 pełną przeżywalność odnotowano w około 94% zdarzeń z udziałem dużych samolotów pasażerskich operowanych przez linie lotnicze. Kierunek uderzenia i tempo ewakuacji mają więc często większe znaczenie niż sam numer rzędu.

Czy miejsca nad skrzydłem są bezpieczniejsze?

Miejsca w środkowej części kabiny, w okolicy skrzydeł, są często postrzegane jako najbardziej stabilne podczas lotu. To właśnie tam znajduje się tzw. skrzynia skrzydłowa (wing box) – element konstrukcji, przez który skrzydła przenoszą obciążenia na kadłub i do którego mocowane jest podwozie główne. Ta część kadłuba bywa wzmacniana mocniej niż pozostałe, co dla wielu pasażerów jest argumentem za jej większą wytrzymałością.

W ujęciu statystycznym środkowa część kabiny nie wypada jednak lepiej niż przednia – analiza TIME wykazała dla niej wskaźnik śmiertelności na poziomie 39%, czyli nieznacznie wyższy niż w przedniej 1/3 samolotu (38%). Odczuwana stabilność podczas lotu, wynikająca z bliskości środka ciężkości maszyny, to więc coś innego niż statystyczne bezpieczeństwo w razie poważnego wypadku.

Przeżycie samego uderzenia to dopiero pierwszy etap. Drugim, równie istotnym, jest opuszczenie kabiny, zanim ogień, dym lub inne zagrożenie uniemożliwią dalszą ewakuację. Prawo lotnicze zobowiązuje producentów samolotów, by ich konstrukcje pozwalały na pełną ewakuację w bardzo krótkim czasie. Zgodnie z przepisem 14 CFR § 121.291 amerykańskiej Federalnej Administracji Lotnictwa, producent musi wykazać, że cały samolot można opróżnić w 90 sekund lub krócej, korzystając tylko z połowy dostępnych wyjść awaryjnych.

W badaniach opartych na prawdziwych wypadkach najważniejszym czynnikiem okazuje się odległość od sprawnego wyjścia, a nie strona samolotu czy typ miejsca. Profesor Ed Galea z Fire Safety Engineering Group na Uniwersytecie Greenwich przeanalizował dane ze 105 wypadków lotniczych i wywiady z ponad 2 tysiącami ocalałych, tworząc bazę AASK (Aircraft Accident Statistics and Knowledge). Z jego analizy wynika, że pasażerowie, którzy przeżyli, pokonywali średnio pięć rzędów, zanim dotarli do wyjścia – niezależnie od tego, w której części kabiny się znajdowali.

Siedzenie blisko wyjścia awaryjnego skraca drogę do wyjścia w czasie ewakuacji, ale wiąże się też z dodatkowymi obowiązkami. Amerykańskie przepisy 14 CFR § 121.585 nakładają na pasażerów zajmujących miejsca przy wyjściu konkretne zadania – między innymi otwarcie drzwi lub wyjścia awaryjnego, ocenę warunków na zewnątrz i pomoc innym w opuszczeniu samolotu. Takie miejsce zarezerwowane jest dla osób w pełni sprawnych fizycznie, rozumiejących instrukcje w języku używanym na pokładzie i gotowych podjąć te zadania – dlatego linie lotnicze przesadzają w inne miejsce opiekunów małych dzieci czy pasażerów o ograniczonej mobilności.

Co więcej, konkretne wyjście, przy którym siedzisz, może zostać podczas ewakuacji zablokowane przez ogień, dym lub uszkodzenia kadłuba. Dlatego eksperci zalecają, aby przed startem policzyć liczbę rzędów dzielących Cię od najbliższego i od drugiego najbliższego wyjścia, w obie strony. Taka wiedza ułatwia odnalezienie drogi po omacku, nawet w zadymionej kabinie.

Niezależnie od tego, gdzie siedzisz podczas lotu, pamiętaj, że zapięty pas bezpieczeństwa chroni Cię najskuteczniej. FAA zaleca, aby pas pozostawał zapięty przez cały czas siedzenia w fotelu, niezależnie od tego, czy świeci się odpowiedni sygnał. Turbulencje w czystym powietrzu mogą pojawić się bez ostrzeżenia, a to one odpowiadają za większość obrażeń pasażerów podczas lotu.

Równie ważne jest zapoznanie się z kartą bezpieczeństwa umieszczoną w kieszeni fotela oraz uważne wysłuchanie instrukcji załogi przed startem. Każdy model samolotu ma nieco inny układ wyjść i inną procedurę otwierania drzwi, dlatego ogólna wiedza o lataniu nie zawsze przekłada się na konkretną sytuację na pokładzie. Stosowanie się do poleceń personelu pokładowego podczas ewakuacji zwykle skraca czas opuszczenia samolotu, nawet jeśli wskazane wyjście wydaje Ci się dalsze niż inne – załoga na bieżąco ocenia, które wyjścia są bezpieczne w danym momencie.

Przy rezerwacji lotu:

• sprawdź układ konkretnego egzemplarza samolotu w systemie rezerwacji, a nie tylko ogólny schemat modelu – ten sam typ maszyny bywa skonfigurowany inaczej w zależności od linii lotniczej;
• zlokalizuj na mapie miejsc najbliższe wyjścia awaryjne przed startem i policz rzędy dzielące Cię od dwóch najbliższych wyjść, w obie strony;
• traktuj miejsce przy wyjściu awaryjnym jako opcję z dodatkowymi obowiązkami, a nie automatycznie najlepszy wybór – dopasuj decyzję do własnych możliwości;
• weź pod uwagę własną mobilność i szybkość reagowania, zwłaszcza gdy podróżujesz z małymi dziećmi lub masz ograniczoną sprawność ruchową;
• pamiętaj, że o przeżywalności decydują przede wszystkim rodzaj i okoliczności zdarzenia – wybór miejsca warto traktować jako element przygotowania do podróży, a nie gwarancję bezpieczeństwa.

Statystyki wypadków lotniczych pomagają zrozumieć mechanikę rzadkich zagrożeń, ale z perspektywy podróżnego równie ważne jest to, co dzieje się, gdy na miejscu lub w trakcie podróży dojdzie do nagłego zachorowania, urazu czy problemów z lotem. Tutaj swoją rolę odgrywa dobrze dobrane ubezpieczenie turystyczne.

Ubezpieczenie turystyczne w LINK4 pokrywa koszty leczenia i zapewnia pomoc assistance w przypadku nagłego zachorowania podczas podróży zagranicznej lub nieszczęśliwego wypadku do wysokości wybranej sumy ubezpieczenia. Zakres obejmuje między innymi badania i zabiegi ambulatoryjne, zakup leków i niezbędnych środków pomocniczych, konsultacje lekarskie, hospitalizację  oraz transport medyczny do najbliższej placówki.

W ramach pomocy assistance LINK4 organizuje też całodobowe wsparcie Centrum Alarmowego, a jeśli Twój rejsowy lot zagraniczny (inny niż czarterowy) opóźni się o co najmniej 6 godzin względem planowanego czasu odlotu, otrzymasz zwrot udokumentowanych wydatków na wyżywienie i nocleg do wysokości 150 euro. Warunkiem jest przedstawienie rachunków oraz potwierdzenia opóźnienia od przewoźnika. To jedynie wybrane przykłady z szerokiego pakietu świadczeń pomocowych.

Ubezpieczenie turystyczne możesz dodatkowo rozszerzyć o dobrowolne ubezpieczenie następstw nieszczęśliwych wypadków. Świadczenie z NNW przysługuje w razie uszczerbku na zdrowiu lub śmierci ubezpieczonego. Jeśli w wyniku nieszczęśliwego wypadku doznasz uszczerbku na zdrowiu, otrzymasz jednorazowe świadczenie w wysokości 1% wybranej sumy ubezpieczenia NNW za każdy procent uszczerbku (maksymalnie do 100% sumy ubezpieczenia). Z kolei w razie śmierci w wyniku wypadku, Osoba uprawniona otrzyma 100% sumy ubezpieczenia NNW. 

Sprawdź również: Najlepsze ubezpieczenie turystyczne – jak wybrać?

Statystyki FAA, NTSB i badania Uniwersytetu Greenwich pokazują pewne wzorce w przeżywalności wypadków lotniczych, ale żadne z nich nie wskazują jednego, bezwzględnie najbezpieczniejszego miejsca w samolocie. Tylna część kabiny wypada nieco lepiej w analizach historycznych katastrof, bliskość sprawnego wyjścia awaryjnego zwiększa szanse na skuteczną ewakuację, a zapięty pas bezpieczeństwa chroni skuteczniej niż jakikolwiek konkretny numer rzędu.

Przy rezerwacji biletu warto więc łączyć wiedzę o statystykach z praktycznym przygotowaniem – sprawdzeniem układu wyjść w konkretnym samolocie i policzeniem rzędów do najbliższych z nich. Równie istotne jest zadbanie o ochronę na wypadek zdarzeń, które statystycznie są znacznie bardziej prawdopodobne niż katastrofa lotnicza – nagłego zachorowania, urazu czy opóźnienia lotu. Tu sprawdzi się ubezpieczenie turystyczne LINK4, które pokryje koszty leczenia i zorganizuje pomoc assistance niezależnie od tego, w którym miejscu kabiny usiądziesz.

Ubezpieczenie turystyczne w LINK4 wykupisz za pomocą naszego kalkulatora online, a także telefonicznie – pod numerem 22 444 44 79 lub u agenta współpracującego z LINK4.

Szczegółowe informacje o produktach, limitach i wyłączeniach, a także OWU dostępne są na stronie www.link4.pl.

Źródła

• TIME – Where's the Safest Place to Sit on a Plane? (analiza danych FAA), https://time.com/3934663/safest-seat-airplane/
• NTSB – Survivability of Accidents Involving Part 121 US Air Carrier Operations: 2020 Update, https://www.ntsb.gov/safety/data/Pages/Part121AccidentSurvivability.aspx
• University of Greenwich, Fire Safety Engineering Group – The AASK Database (Aircraft Accident Statistics and Knowledge), https://fseg.gre.ac.uk/fire/AASK_Database_project.html
• eCFR – 14 CFR § 121.291 Demonstration of emergency evacuation procedures, https://www.ecfr.gov/current/title-14/chapter-I/subchapter-G/part-121/subpart-J/section-121.291