Choroby zwalniające z zapinania pasów bezpieczeństwa. Co mówią przepisy?

W polskim porządku prawnym nie istnieje oficjalna, zamknięta lista schorzeń, które mogą zwalniać z obowiązku zapinania pasów bezpieczeństwa. O tym, czy wydać zaświadczenie, które uprawnia chorego do niezapinania pasów w samochodzie, każdorazowo decyduje lekarz. 

W praktyce najczęściej chodzi o sytuacje, w których ucisk pasa lub gwałtowne szarpnięcie mogłyby pogorszyć stan zdrowia albo utrudniać leczenie. Do schorzeń i dolegliwości, które najczęściej mogą predysponować do uzyskania zwolnienia, należą m.in.:

• choroby układu krążenia – zwłaszcza po niedawnych zabiegach kardiochirurgicznych, przy świeżych bliznach pooperacyjnych lub obecności rozrusznika serca,
• poważne schorzenia klatki piersiowej – deformacje, złamania żeber, urazy mostka lub stany po operacjach torakochirurgicznych,
• zaawansowana otyłość brzuszna, która uniemożliwia prawidłowe zapięcie pasa lub powoduje silny ucisk na narządy wewnętrzne,
• stany po rozległych operacjach jamy brzusznej – szczególnie w okresie rekonwalescencji, gdy ucisk pasa może prowadzić do bólu lub powikłań,
• niektóre schorzenia neurologiczne – przebiegające z silnym bólem, nadwrażliwością lub ryzykiem nasilenia objawów przy nagłych ruchach,
• choroby ortopedyczne i urazy – obejmujące kręgosłup, barki lub obręcz piersiową, jeśli stabilizacja pasem jest niewskazana.

Każdy przypadek oceniany jest indywidualnie, a sama diagnoza nie oznacza jeszcze automatycznego zwolnienia.

Przeczytaj też: Kolorowe pasy bezpieczeństwa – wymiana, cena i zalety

Zwolnienie lekarskie z obowiązku zapinania pasów przysługuje wyłącznie w sytuacjach, w których ich używanie mogłoby stanowić zagrożenie dla zdrowia lub utrudniać leczenie. 

Aby uzyskać takie zwolnienie, należy skonsultować się z lekarzem prowadzącym lub lekarzem rodzinnym i poinformować go o dolegliwościach oraz sposobie korzystania z samochodu. Jeśli lekarz uzna, że zapinanie pasów jest niewskazane, wystawi stosowne zaświadczenie lekarskie. 

Dokument musi być zgodny z obowiązującym wzorem, określonym przez rozporządzenie ministra zdrowia z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie wzorów zaświadczeń lekarskich (Dz.U. 2015 poz. 674). Wzór taki można pobrać i wydrukować.

Zaświadczenie należy mieć przy sobie podczas każdej jazdy samochodem, aby w razie kontroli drogowej móc potwierdzić prawo do zwolnienia z tego obowiązku.

Kierowca zatrzymany przez patrol policji, który nie ma zapiętych pasów bezpieczeństwa, narażony jest na mandat w wysokości 100 zł oraz 2 punkty karne. W sytuacji, w której to pasażer nie ma zapiętych pasów, mandat zapłaci zarówno pasażer, jak i kierowca. Każdy z nich zostanie ukarany mandatem w wysokości 100 zł – przy czym kierujący otrzyma 5 punktów karnych. 

Obniżenie wartości odszkodowania w razie wypadku

Jeśli doszło do wypadku, w którym poszkodowany kierowcy lub/i pasażerowie nie mieli zapiętych pasów, ubezpieczyciel może mieć w niektórych sytuacjach prawo obniżyć wartość odszkodowania wypłacanego z OC sprawcy. Zakład ubezpieczeń zajmujący się likwidacją szkody każdorazowo zapoznaje się ze sporządzoną dokumentacją wypadku/zdarzenia. Informacje na temat pasów są natomiast zawsze uwzględniane podczas spisywania protokołu. 

To może Cię zainteresować: Samochodowe ubezpieczenie OC. Co obejmuje i kogo chroni?

Przepisy dot. zapinania pasów reguluje art. 39 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 39. 2 ustawy obowiązek korzystania z pasów bezpieczeństwa nie dotyczy:

• osoby mającej zaświadczenie lekarskie o przeciwwskazaniu do używania pasów bezpieczeństwa;
• kobiety o widocznej ciąży;
• kierującego taksówką podczas przewożenia pasażera;
• instruktora lub egzaminatora podczas szkolenia, lub egzaminowania;
• policjanta, funkcjonariusza Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej, żołnierza Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej – podczas przewożenia osoby (osób) zatrzymanej;
• funkcjonariusza Biura Ochrony Rządu podczas wykonywania czynności służbowych;
• żołnierza Żandarmerii Wojskowej podczas wykonywania czynności ochronnych;
• zespołu medycznego w czasie udzielania pomocy medycznej;
• konwojenta podczas przewożenia wartości pieniężnych;
• osoby chorej lub niepełnosprawnej przewożonej na noszach, lub w wózku inwalidzkim;
• dziecka w wieku poniżej 3 lat przewożonego pojazdem kategorii M2 i M3;
• dziecka przewożonego na zasadach przewidzianych w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1138, z 2013 r. poz. 1421 i 1650, z 2014 r. poz. 1863 oraz z 2016 r. poz. 1948).

Katalog osób zwolnionych z obowiązku zapinania pasów bezpieczeństwa jest dosyć szeroki. Nie zawsze musisz więc posiadać tzw. zwolnienie z zapinania pasów wystawione przez lekarza. Czasem wystarczą uprawnienia dedykowane dla danego zawodu lub zaistniałe sytuacje, które nie pozostawiają policjantom wątpliwości (np. zaawansowana ciąża). 

Warto zwrócić również uwagę na to, że przepisy definiujące kto może jeździć bez pasów, zakładają większość osób pracujących w zawodach wymagających szybkiego reagowania. Do tej grupy należą również instruktorzy prawa jazdy, którzy muszą mieć pełną swobodę podczas prowadzenia zajęć z kursantami. Nielogiczne zachowania i brak uwagi są poważnym zagrożeniem na drodze. Doskonałym przykładem na to może być m.in. sytuacja, w której kursant zacznie zjeżdżać na drugi pas lub wjedzie na rondo pod prąd – co wcale nie jest tak rzadkie, jak pozornie mogłoby się to wydawać. 

Sprawdź także: Mandat za przekroczenie prędkości. Co musisz wiedzieć o ograniczeniach na drodze?

Wyróżniamy wiele sytuacji, w których używanie pasów bezpieczeństwa nie jest wymagane w przypadku osób chorych i posiadających stosowne uprawnienia. Warto jednak zauważyć, że w innych przypadkach posiadanie zapiętego pasa bezpieczeństwa jest obowiązkowe i jego brak może skutkować nałożeniem mandatu karnego. Jest to jedno z najlepszych zabezpieczeń, które każdego dnia ratuje życie kierowców i pasażerów na całym świecie. Pamiętaj więc o tym, by je zapinać podczas każdej podróży – chyba że masz stosowne uprawnienia lub zaświadczenia.

Pasy to nie wszystko, o co musisz zadbać, by bezpiecznie i spokojnie podróżować autem. Nie jesteś w stanie przewidzieć wypadku, lecz możesz zabezpieczyć się przed skutkami niespodziewanych sytuacji – np. wybierając poza OC dodatkowe ubezpieczenie komunikacyjne, np. Autocasco, NNW czy Auto Assistance. 

Sprawdź kalkulator OC dostępny na naszej stronie, aby obliczyć wysokość składki. Ubezpieczenie obowiązkowego oraz dodatkowe ubezpieczenia dobrowolne możesz kupić w LINK4 na jeden z 3 wygodnych sposobów:

• online – korzystając z naszego kalkulatora, 
• telefonicznie – dzwoniąc pod numer 22 444 44 23, 
• stacjonarnie – u agenta współpracującego z LINK4. 

Szczegółowe informacje o produktach, limitach i wyłączeniach, a także OWU dostępne są na stronie www.link4.pl.

Jakie konkretne schorzenia dają podstawę do zwolnienia z zapinania pasów?

Prawo nie wskazuje konkretnych jednostek chorobowych, dlatego każda sytuacja oceniana jest indywidualnie przez lekarza. Często są to np. choroby układu krążenia, obecności rozrusznika serca, poważne urazy klatki piersiowej czy stany po operacjach jamy brzusznej czy klatki piersiowej. Pod uwagę bywają brane także niektóre schorzenia neurologiczne oraz ortopedyczne. 

Kto wystawia zaświadczenie o zwolnieniu z obowiązku zapinania pasów?

Zaświadczenie może wystawić lekarz. Najczęściej jest to lekarz rodzinny lub lekarz prowadzący leczenie przewlekłe. Dokument musi być sporządzony na obowiązującym wzorze określonym w rozporządzeniu ministra zdrowia z 2015 roku. Lekarz wskazuje w nim przeciwwskazanie oraz okres jego obowiązywania. Bez takiego dokumentu zwolnienie nie ma mocy prawnej.

Czy zwolnienie lekarskie z zapinania pasów w Polsce jest ważne również za granicą?

Co do zasady zaświadczenie wystawione w Polsce obowiązuje na terytorium kraju. Przepisy dotyczące zapinania pasów różnią się w zależności od państwa, dlatego zagraniczne służby mogą nie uznać polskiego dokumentu. W praktyce wszystko zależy od lokalnych regulacji i decyzji funkcjonariuszy podczas kontroli. 

Na jaki okres wydawane jest orzeczenie lekarskie o przeciwwskazaniu do zapinania pasów?

Orzeczenie nie jest bezterminowe i zawsze wydawane jest na określony czas. Okres jego ważności zależy od charakteru schorzenia oraz decyzji lekarza. W przypadku stanów przejściowych, np. po operacjach, dokument obowiązuje zwykle przez kilka tygodni lub miesięcy. Przy chorobach przewlekłych możliwe jest wystawienie zaświadczenia na dłuższy okres. Po upływie terminu konieczna jest ponowna konsultacja i ewentualne odnowienie dokumentu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, Dz. U. 1997 Nr 98 poz. 602 z późniejszymi zm., https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19970980602/U/D19970602Lj.pdf
2. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie wzorów zaświadczeń lekarskich, Dz.U. 2015 poz. 674, https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20150000674/O/D20150674.pdf