Sprzedaż samochodu współwłaścicielowi. Wszystko, o czym musisz wiedzieć

Zanim przejdziemy do tego, jak wygląda sprzedaż auta współwłaścicielowi, warto najpierw szerzej omówić zjawisko współwłasności oraz jego przyczyny. 

Zgodnie z oficjalną definicją współwłasność to sytuacja, w której dany przedmiot (w tym przypadku pojazd) ma więcej niż jednego właściciela wpisanego w dowód rejestracyjny.

Warto przy tym doprecyzować jedną rzecz. W takiej transakcji nie zawsze dochodzi do sprzedaży połowy samochodu w sensie matematycznym. Polskie prawo dopuszcza różne proporcje udziałów, dlatego sprzedający współwłaściciel może zbywać nie tylko połowę, ale również inną część prawa własności, jeśli właśnie taki udział wcześniej do niego należał. Z punktu widzenia umowy najważniejsze jest więc precyzyjne wskazanie, jaki udział przechodzi na kupującego, a nie posługiwanie się automatycznie sformułowaniem o połowie pojazdu.

To ważne także dlatego, że po zawarciu transakcji zmienia się nie tylko liczba osób wpisanych jako właściciele, ale również zakres ich uprawnień. Jeżeli jeden współwłaściciel odkupi od drugiego wszystkie jego udziały, będzie mógł swobodnie dysponować autem jako jedyny właściciel – dojdzie do zniesienia współwłasności. Jeżeli natomiast kupi tylko część udziałów, bo auto ma np. dwóch współwłaścicieli, współwłasność nadal będzie trwała. Pozostałe udziały nie są bowiem przedmiotem tej transakcji.

Sprawdź także: Jak złożyć zgłoszenie sprzedaży samochodu? Podpowiadamy!

Sprzedaż auta współwłaścicielowi wymaga dopilnowania kilku bardzo ważnych formalności. Bez nich transakcja nie będzie ważna pod kątem prawnym. 

Na samym początku jest podjęcie decyzji, czy współwłaściciel chce zbyć swoje udziały, czy przekazać je w formie darowizny. Ma to ogromne znaczenie w kwestii potrzebnych dokumentów, ale nie tylko. Umowa sprzedaży oznacza, że kupujący nabywa udziały za określoną cenę sprzedaży, a więc strony powinny jasno wskazać wysokość zapłaty i sposób jej uregulowania. Z kolei przy darowiźnie nie występuje cena sprzedaży, ale nadal trzeba prawidłowo opisać strony, dane pojazdu i zakres przekazywanego prawa.

Zacznijmy zjawiska, jakim jest sprzedaż samochodu współwłaścicielowi. Wzór umowy znajdziesz w Internecie. Musisz jednak pamiętać, że nie wszystkie źródła są rzetelne, dlatego warto przed podpisaniem takiej umowy sprawdzić, czy wszystko zgadza się pod kątem formalnym. Najważniejsze informacje, jakie powinny znaleźć się w dokumencie, to:

• data i miejsce zawarcia umowy,
• dane stron umowy (imię, nazwisko, adres zameldowania, PESEL),
• numery i serie dowodów osobistych wszystkich stron umowy,
• marka i model pojazdu,
• rok produkcji,
• numer rejestracyjny,
• numer VIN,
• cena sprzedawanych udziałów,
• sposób płatności,
• termin wydania pojazdu,
• oświadczenia (zapoznanie się ze stanem technicznym, określenie wysokości udziału, liczba kluczyków i dokumentów przekazanych w trakcie transakcji),
• podpis każdej strony umowy.

To wszystko bezwzględnie musi znaleźć się w umowie, jeśli chodzi o sprzedaż samochodu współwłaścicielowi. Gotowy wzór umowy możesz również zastąpić samodzielnie sporządzonym dokumentem. Przypilnuj tylko, by powyższe elementy się w nim znalazły. Koniecznie sporządź umowę w dwóch egzemplarzach dla obu stron.

Skoro umowa sprzedaży połowy samochodu współwłaścicielowi jest już zawarta, czas zgłosić fakt przeprowadzenia transakcji do wydziału komunikacji. Będziesz do tego potrzebować:

• dowodu rejestracyjnego,
• karty pojazdu (o ile została wydana).

Zgłoszenie powinno nastąpić w ciągu 30 dni od daty podpisania umowy sprzedaży samochodu współwłaścicielowi. Jeżeli właściciel pojazdu nie dopełni tego obowiązku, może zostać nałożona kara pieniężna od 200 do 1 000 zł. Zgłoszenia można dokonać również online przez serwis administracji publicznej, co w wielu przypadkach upraszcza formalności i pozwala uniknąć wizyty w urzędzie.

Sprzedaż auta współwłaścicielowi często też wymaga wymiany dowodu rejestracyjnego. Jest to niezbędne w sytuacji, gdy strona zbywająca swoje udziały była wpisana w dowodzie jako pierwsza. W innym wypadku wystarczy tylko pieczątka w adnotacjach o treści np. „Na podstawie umowy sprzedaży z dnia... jedynym właścicielem pojazdu jest...” lub skreślenie wykonane przez urzędnika wydziału komunikacji. 

Nie zapomnij też o podatku PCC. Jako kupujący, czyli strona, która się wzbogaciła, będziesz zwolniony z opłaty, jeśli zakupu dokonasz na fakturę lub w sytuacji, gdy wartość pojazdu nie przekracza 1 000 zł. Pamiętaj, że Urząd Skarbowy bierze pod uwagę realną wartość rynkową auta, a nie cenę wpisaną na umowie. Jeśli kupujesz 50% udziałów w aucie wartym rynkowo 5 000 zł, wartość transakcji wynosi 2 500 zł i podatek (2%) jest obowiązkowy. Podatku nie zapłacisz też, gdy auto zostało kupione poza granicami Polski i w momencie zakupu również się tam znajdowało lub gdy nabycia dokonała osoba niepełnosprawna na własny użytek.

Przeczytaj też: Co trzeba zrobić po zakupie auta? Poradnik

Po sprzedaży udziałów zmienia się nie tylko wpis w dokumentach, ale też sytuacja prawna stron. Osoba, która kupiła udziały drugiego współwłaściciela, może stać się jedynym właścicielem auta albo zwiększyć swój udział we współwłasności. Z kolei sprzedający współwłaściciel traci prawo do pojazdu w zakresie, który objęła umowa. Oznacza to, że od tego momentu nie powinien już być traktowany jako osoba uprawniona do decydowania o samochodzie, jego sprzedaży, ubezpieczeniu czy dalszym użytkowaniu.

Z tego powodu tak ważne jest, aby po transakcji uporządkować wszystkie dokumenty i dane. Sama umowa sprzedaży nie kończy sprawy, jeśli w obiegu nadal funkcjonują nieaktualne informacje o właścicielach. Dopiero zgłoszenie zmian w wydziale komunikacji oraz przekazanie informacji ubezpieczycielowi sprawiają, że stan prawny i stan formalny zaczynają być ze sobą zgodne.

Mimo zmiany właściciela (z dwóch na jednego), ochrona ubezpieczeniowa nie wygasa. Sytuacja ta powoduje powstanie obowiązku przekazania towarzystwu ubezpieczeniowemu stosownej informacji o sprzedaży pojazdu. Zgodnie z prawem masz na to do 14 dni od dnia, w którym została zawarta umowa sprzedaży części samochodu współwłaścicielowi. Musisz jednak mieć na uwadze, że takie zgłoszenie może skutkować rekalkulacją składki.

Zobacz również: Zawiadomienie o zbyciu pojazdu – gdzie i jak to zrobić?

Jak widzisz, sprzedaż samochodu współwłaścicielowi nie jest niczym skomplikowanym, ale wymaga dopilnowania kilku formalności, a nie tylko sprawdzenia stanu technicznego pojazdu. Po pierwsze zadbaj, by umowa sprzedaży połowy samochodu współwłaścicielowi została sporządzona zgodnie z obowiązującymi zasadami i zawierała wszystkie niezbędne informacje. Po drugie, zgłoś fakt przeprowadzenia transakcji do wydziału komunikacji i w razie potrzeby wymień dowód rejestracyjny. Trzeci i ostatni krok to rekalkulacja składki OC. Może bowiem zdarzyć się, że odejście jednego z dwóch właścicieli będzie skutkować wzrostem ceny Twojego ubezpieczenia. Wynika to z konieczności przeanalizowania na nowo danych posiadacza pojazdu.

Sprawdź kalkulator OC dostępny na naszej stronie, aby obliczyć wysokość składki. Możesz to również zrobić telefonicznie pod numerem (22) 444 44 23 lub u agenta współpracującego z LINK4.

Szczegółowe informacje o produktach, limitach i wyłączeniach, a także OWU dostępne są na stronie www.link4.pl.

Czy sprzedaż auta współwłaścicielowi wymaga wymiany tablic rejestracyjnych?

Sprzedaż udziałów w samochodzie współwłaścicielowi zazwyczaj nie wiąże się z koniecznością wymiany tablic rejestracyjnych. Jeśli pojazd jest już zarejestrowany w danym wydziale komunikacji na obu właścicieli, po transakcji następuje jedynie aktualizacja danych w dowodzie rejestracyjnym.

Czy od sprzedaży udziału w samochodzie trzeba zapłacić podatek PCC?

Tak, jako kupujący masz obowiązek rozliczenia podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC), który wynosi 2% wartości rynkowej nabywanego udziału. Zapłacisz go, jeżeli wartość przedmiotu transakcji przekracza 1 000 zł. Pamiętaj, że Urząd Skarbowy bierze pod uwagę realną wartość rynkową pojazdu, a nie kwotę widniejącą na umowie, co jest istotne przy ustaleniu symbolicznej ceny sprzedaży. Z obowiązku tego zwolnią Cię jedynie określone sytuacje, np. zakup na fakturę lub nabycie auta przez osobę niepełnosprawną na własny użytek.

Jak zgłosić sprzedaż części pojazdu w wydziale komunikacji?

Fakt przeprowadzenia transakcji musisz zgłosić w ciągu 30 dni od daty podpisania umowy sprzedaży udziałów. Do dopełnienia formalności w urzędzie będziesz potrzebować dowodu rejestracyjnego oraz karty pojazdu, o ile została wydana. Zgłoszenia możesz dokonać osobiście w wydziale komunikacji lub online poprzez serwis administracji publicznej, co pozwala uniknąć wizyty w placówce. Niedopełnienie tego obowiązku w terminie grozi karą pieniężną w wysokości od 200 do 1 000 zł.

Czy po wykupieniu udziałów od współwłaściciela wzrośnie składka OC?

Wykupienie udziałów od współwłaściciela może, ale nie musi, skutkować podwyższeniem składki OC. Po otrzymaniu informacji o zmianie właściciela ubezpieczyciel ma prawo dokonać rekalkulacji składki w oparciu o Twoje indywidualne dane. Jeśli współwłaściciel, który zbył swoje udziały, posiadał większe doświadczenie za kierownicą, cena ubezpieczenia po jego odejściu może wzrosnąć. Masz 14 dni od zawarcia umowy na poinformowanie towarzystwa ubezpieczeniowego o zmianach prawnych dotyczących pojazdu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19640160093.