Uderzenie w tył samochodu a wypłata z OC i AC – najważniejsze informacje

Wina za uderzenie w tył pojazdu najczęściej przypisywana jest kierowcy jadącemu z tyłu. Dlaczego? Bo ma on obowiązek utrzymania bezpiecznej odległości od poprzedzającego pojazdu. 

Istnieją jednak wyjątki! W pewnych okolicznościach winę może ponosić kierowca z przodu lub może zostać stwierdzona współwina obu stron.

Czy kierowca z tyłu zawsze ponosi winę za kolizję?

W zdecydowanej większości przypadków najechania na tył pojazdu winny jest kierowca jadący z tyłu. Wynika to wprost z przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 1997 Nr 98 poz. 602 z późniejszymi zm.), art. 19 ust. 2 pkt 3: 

„Kierujący pojazdem jest obowiązany: [...] 

3) utrzymywać odstęp niezbędny do uniknięcia zderzenia w razie hamowania lub zatrzymania się poprzedzającego pojazdu”.

Tak więc kierowca musi zachować taką odległość od poprzedzającego pojazdu, aby móc wyhamować w razie nagłego zatrzymania tego pojazdu z przodu. Jeśli więc dochodzi do uderzenia w tył, oznacza to najczęściej niezachowanie bezpiecznej odległości lub brak należytej uwagi ze strony kierowcy z tyłu. 

Kiedy winę za uderzenie w tył ponosi kierowca jadący z przodu?

Istnieją nieliczne wyjątki, gdy sprawcą kolizji polegającej na uderzenie w tył auta, może zostać uznany kierowca pojazdu z przodu (bądź współwinnym). Dzieje się tak zwłaszcza w sytuacjach, gdy jego zachowanie było nieprzewidywalne i bezpośrednio sprowokowało zderzenie, mimo iż fizycznie uderzony został jego pojazd.

Przykładowe sytuacje to:

• gwałtowne hamowanie bez przyczyny – jeśli kierujący pojazdem przed nami nagle zahamuje bez powodu, narażając jadących z tyłu na zderzenie, może zostać pociągnięty do odpowiedzialności. Tzw. hamowanie złośliwe (np. w celu ukarania kierowcy jadącego z tyłu) jest wykroczeniem z art. 86 §1 Kodeksu Wykroczeń (Dz. U. 1971 Nr 12 poz. 114 z późniejszymi zm.). Przykładem może być sprawa rozstrzygana przez Sąd Rejonowy w Olsztynie 29 listopada 2017 r. Sąd (orzeczenie sygn. IX W 2842/17) uznał winę kierowcy, który wyprzedził inny samochód i zaraz potem bez powodu zahamował przed nim, doprowadzając do najechania i ukarał sprawcę grzywną. Sąd podkreślił, że nawet zachowanie bezpiecznego odstępu przez jadącego z tyłu może nie uchronić przed zderzeniem, jeśli manewr hamowania był nagły i nieuzasadniony, 
• cofanie – jeżeli doszło do kolizji na skutek cofania pojazdu z przodu (np. wyjeżdżania z miejsca parkingowego, pomyłki na skrzyżowaniu itp.), to cofający samochód uderzył w przód auta jadącego za nim. W takiej sytuacji oczywistym sprawcą jest kierowca, który cofał – najechanie od tyłu było pozorne, bo w rzeczywistości to pojazd cofający się spowodował zderzenie,
• awaria lub brak sygnałów stop u pojazdu z przodu – jeśli samochód z przodu gwałtownie hamuje z przyczyny technicznej (awaria) albo ma niesprawne światła hamowania i nie sygnalizuje zatrzymania, a kierowca z tyłu nie ma szans wyhamować – okoliczności takiego zdarzenia mogą wskazywać na współwinę lub nawet winę kierującego z przodu. Brak świateł stop czy inne poważne usterki wpływające na bezpieczeństwo ruchu są wykroczeniem po stronie tego kierowcy.

A co w sytuacji, gdy kierowca z przodu musiał nagle zahamować, ze względu na wtargnięcia na jezdnię przeszkody (pieszego, zwierzęcia, pojazdu)? Tu winę za stłuczkę poniesie kierowca z tyłu, choć przyczyną pierwotną było wspomniane utrudnienie na jezdni. W takiej sytuacji kierowca z przodu miał prawo hamować, a osoba jadąca z tyłu musi być przygotowana na nagłe hamowanie kogokolwiek przed nim. Nawet jeżeli na dwupasmówkę wyskoczyła sarna.

Niezachowanie bezpiecznej odległości oznacza jazdę zbyt blisko pojazdu poprzedzającego, przez co w razie nagłego hamowania lub zatrzymania tego pojazdu kierowca z tyłu nie ma fizycznej możliwości wyhamować na czas i dochodzi do zderzenia. Mówiąc prościej, jest to niezapewnienie sobie takiego odstępu, który pozwoliłby uniknąć kolizji w różnych sytuacjach drogowych.

Oprócz wymogu z art. 19 ust. 2 pkt 3 PoRD istnieją też konkretne regulacje dla dróg szybkiego ruchu. Na autostradach i drogach ekspresowych kierowca jest zobowiązany zachować minimalny odstęp od pojazdu przed nim wynoszący (w metrach) co najmniej połowę wartości prędkości (w km/h), z jaką się porusza. Mówi o tym przepis z art. 19 ust 3a. Oznacza to np., że jadąc 120 km/h, powinno się trzymać minimum ok. 60 m odstępu. Niestety, w praktyce wielu kierowców nie przestrzega tej zasady – jazda na tzw. zderzaku jest częstym zjawiskiem.

Przeczytaj też: Jazda na zderzaku – jakie grożą za nią kary?

Jeśli jesteś poszkodowanym w kolizji polegającej na uderzeniu w tył Twojego pojazdu, przysługuje Ci odszkodowanie z OC sprawcy. Aby je uzyskać, musisz zgłosić szkodę do: 

• ubezpieczyciela sprawcy lub
• swojego ubezpieczyciela, jeżeli zarówno Twój ubezpieczyciel, jak i ubezpieczyciel sprawcy są w systemie Bezpośredniej Likwidacji Szkód (BLS). 

Warto wiedzieć, że LINK należy do programu BLS. 

Co dokładnie trzeba zrobić po kolizji, aby otrzymać odszkodowanie z OC?

• Zabezpiecz miejsce zdarzenia 

Zaraz po kolizji zadbaj o bezpieczeństwo. Obydwa samochody powinny zjechać na pobocze lub w inne miejsce, które nie zablokuje ruchu drogowego. Na poboczu włączcie światła awaryjne i ustawcie trójkąt. 

Jeżeli sytuacja jest jasna – sprawca uznaje swoją winę i chce współpracować, Uzyskaj od niego jego dane, o których szczegółowo wspominamy niże.j. Obowiązek podania tych danych poszkodowanemu wynika z art. 44 ust. 1 pkt 4 PoRD.

• Spisanie oświadczenia sprawcy kolizji lub notatka policyjna

Jeżeli sprawca przyznaje się do winy i okoliczności są jasne, należy na miejscu sporządzić pisemne oświadczenie sprawcy kolizji drogowej. Dokument ten powinien zawierać informacje takie jak:

• dane osobowe uczestników i pojazdów, 
• datę, miejsce i opis zdarzenia, 
• wskazanie sprawcy (przyznanie się do winy), 
• opis uszkodzeń, 
• podpisy obu stron.

Wzory takich oświadczeń są dostępne online i dobrze wozić jeden w aucie na wszelki wypadek. Oświadczenie podpisane przez sprawcę jest podstawą roszczenia wobec jego ubezpieczyciela. Warto też na miejscu zrobić kilka zdjęć, na których będzie widać szkody pojazdu i ewentualnie miejsce zdarzenia.

W pewnych okolicznościach trzeba wezwać policję. W takim wypadku funkcjonariusze sporządzają notatkę policyjną. Ta zastępuje oświadczenie przy zgłoszeniu szkody.

• Zgłoszenie szkody do ubezpieczyciela

Mając oświadczenie lub notatkę, jak najszybciej zgłoś szkodę do towarzystwa ubezpieczeń sprawcy. Zgłoszenia można dokonać telefonicznie, online (formularz na stronie) lub osobiście. 

• Likwidacja szkody – oględziny i wycena

Ubezpieczyciel przystąpi do likwidacji szkody. W ciągu kilku dni umawia się oględziny pojazdu przez rzeczoznawcę (chyba że szkoda likwidowana będzie kosztorysowo na podstawie zdjęć). Rzeczoznawca oceni zakres uszkodzeń. Następnie towarzystwo przygotuje kosztorys naprawy lub zaproponuje naprawę bezgotówkową w warsztacie.

Zgodnie z ustawą z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. 2003 Nr 124 poz. 1152 z późniejszymi zm.) zakład ubezpieczeń ma 30 dni na wypłatę odszkodowania od daty zgłoszenia szkody. W skomplikowanych przypadkach termin może wydłużyć się do 90 dni (ubezpieczyciel musi jednak poinformować poszkodowanego o przyczynach opóźnienia). W praktyce często odszkodowanie jest wypłacane szybciej, zwłaszcza przy prostych szkodach komunikacyjnych.

Sprawdź również: Likwidacja szkody z OC sprawcy. O czym musisz pamiętać?

Jakie informacje i dokumenty są potrzebne do zgłoszenia szkody z OC?

Zazwyczaj wymagane są: 

• dane polisy OC sprawcy (numer polisy, nazwa firmy), 
• dane pojazdu sprawcy (nr rejestracyjny, marka/model), 
• dane osobowe poszkodowanego oraz informacje o jego pojeździe, 
• opis okoliczności zdarzenia 
• spisane na miejscu oświadczenie lub notatka policyjna. 

Warto również przekazać zdjęcia.

Czy oświadczenie sprawcy kolizji wystarczy do wypłaty środków?

Tak, w większości przypadków podpisane oświadczenie sprawcy w zupełności wystarczy, aby ubezpieczyciel wypłacił odszkodowanie z OC. Oświadczenie jest dokumentem, w którym sprawca przyznaje się do winy i opisuje okoliczności zdarzenia – dla towarzystwa ubezpieczeniowego stanowi ono podstawę do przyjęcia odpowiedzialności za szkodę. 

Kiedy warto wezwać policję na miejsce zdarzenia?

Choć w przypadku typowej kolizji drogowej bez osób rannych wezwanie policji nie jest obowiązkowe i zazwyczaj nie jest potrzebne, istnieją sytuacje, w których warto (a czasem trzeba) wezwać służby. Trzeba to zrobić gdy:

• są ranni lub ofiary śmiertelne – w takiej sytuacji mamy do czynienia nie z kolizją, a z wypadkiem drogowym – wezwanie policji (oraz pogotowia) jest obligatoryjne z mocy prawa. Nie wolno wtedy przestawiać pojazdów ani zmieniać czegokolwiek na miejscu; należy zabezpieczyć miejsce i czekać na służby,
• sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia – jeśli drugi kierowca uciekł i nie masz jego danych, natychmiast zawiadom policję. Ucieczka z miejsca kolizji jest wykroczeniem, a policja może pomóc w ustaleniu sprawcy (np. poprzez świadków, monitoring),
• sprawca nie jest ubezpieczony lub podejrzewasz brak OC – jeśli masz podstawy sądzić, że sprawca nie ma ważnej polisy OC (np. nie okazuje dokumentu, a w bazie UFG pojazd figuruje jako nieubezpieczony) – wezwij policję. Brak OC to wykroczenie (karane wysoką karą finansową przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny), policja sporządzi wtedy notatkę. W takiej sytuacji odszkodowanie wypłaci Ci UFG, ale potrzebne są dowody zdarzenia,
• uczestnicy nie mogą dojść do porozumienia co do winy lub okoliczności zdarzenia – jeżeli jest spór – np. kierowca, który najechał, twierdzi, że to nie jego wina – lepiej wezwać policję. Funkcjonariusze zabezpieczą ślady, spiszą zeznania i ustalą wstępnie sprawcę (najczęściej nakładając także mandat). Taka notatka rozstrzyga kwestię winy dla ubezpieczyciela,
• podejrzewasz, że sprawca jest nietrzeźwy lub po narkotykach – wystarczy cień podejrzenia (np. wyczuwalna woń alkoholu, dziwne zachowanie kierowcy), by koniecznie wezwać policję. Prowadzenie pojazdu w stanie po użyciu alkoholu lub w stanie nietrzeźwości jest wykroczeniem, a kierujący może próbować namawiać do dogadania się. Nie wolno na to przystawać – taka osoba stwarza zagrożenie na drodze. Policja zbada trzeźwość kierowcy i sporządzi notatkę.

Jeżeli to Ty jesteś sprawcą wypadku i wjechałeś w tył czyjegoś samochodu, możesz naprawić szkodę w swoim samochodzie z AC. Oczywiście, jeżeli przed zdarzeniem miałeś takie ubezpieczenie. 

W LINK4 AC zawieramy zawsze w formule All Risk. Oznacza to, że LINK4 bierze odpowiedzialność za wszelkie szkody, poza tymi opisanymi jako wyłączenia w OWU. 

Oczywiście poszkodowany także może skorzystać z naprawy auta z AC. Ale zwykle jest to zbędne, bo likwidacja szkody odbywa się z OC sprawcy, a gdy sprawca nie ma OC, ze środków UFG. Najczęściej naprawa samochodu osoby poszkodowanej w wyniku kolizji następuje, gdy poszkodowany zbiegł z miejsca zdarzenia, nie masz jego danych, a UFG nie widzi podstaw do wypłacenia środków. 

Jakie elementy auta najczęściej ulegają uszkodzeniom w stłuczkach?

W przypadku typowego uderzenia w tył samochodu, z AC można pokryć koszty naprawy wszystkich uszkodzeń pojazdu ubezpieczonego, powstałych wskutek tej kolizji. Autocasco ma pomóc przywrócić auto do stanu sprzed zdarzenia.

Po uderzeniu w tył innego pojazdu najczęściej elementami samochodu do naprawy są:

• karoseria (wgnieciony zderzak, błotniki, pokrywa silnika lub bagażnika),
• elementy oświetlenia (stłuczone lampy), 
• elementy chłodzące i klimatyzacji (jeśli przód pojazdu zostanie wepchnięty na chłodnicę czy skraplacz klimatyzacji), 
• elementy zawieszenia (np. uszkodzone mocowania, belka, amortyzatory przy silnym uderzeniu), 
• poduszki powietrzne (jeśli doszło do ich odpalenia). 

Zawierając umowę AC w LINK4, masz do wyboru kilka wariantów likwidacji szkody. Są to:

• „ASO” – możesz naprawić samochód w dowolnym warsztacie, w tym w Autoryzowanej Stacji Obsługi (ASO), 
• „Warsztat” – możesz naprawić samochód w dowolnym warsztacie, nie może być to jednak Autoryzowana Stacja Obsługi, 
• „Kosztorys” – otrzymasz odszkodowanie i sam decydujesz czy, kiedy i gdzie naprawisz samochód.

Jakie są najczęstsze skutki zdrowotne uderzenia w tył pojazdu?

Najczęstszym urazem doznawanym przez osoby w pojeździe, w który ktoś uderzył od tyłu, jest tzw. uraz biczowy kręgosłupa szyjnego. Dochodzi do niego na skutek gwałtownego odgięcia głowy do tyłu, a następnie przodu podczas zderzenia – ruch ten przypomina strzelenie z bicza, stąd nazwa. 

Objawy wspomnianego urazu nie zawsze pojawiają się od razu. Często tuż po kolizji poszkodowani czują się w miarę dobrze – działa adrenalina i szok pourazowy. Bóle i dolegliwości mogą wystąpić po kilku godzinach, a nawet dniach od zdarzenia. Typowe symptomy to: ból i sztywność karku, ograniczona ruchomość szyi, bóle głowy, zawroty głowy, uczucie mrowienia lub drętwienia rąk (świadczące o podrażnieniu nerwów w odcinku szyjnym), bóle barków. Mogą wystąpić również objawy neurologiczne jak nudności, problemy z równowagą, zaburzenia koncentracji, a w cięższych przypadkach przejściowe zaburzenia widzenia czy nawet utrata przytomności bezpośrednio po wypadku (wstrząśnienie mózgu).

Po najechaniu na tył warto profilaktycznie udać się do lekarza nawet przy braku silnych objawów. 

Oprócz urazu szyi, uderzenie w tył może powodować też inne obrażenia:

• urazy kręgosłupa lędźwiowego (rzadsze, ale możliwe wskutek wklęśnięcia fotela),
• urazy klatki piersiowej (np. stłuczenia żeber od pasów bezpieczeństwa przy szarpnięciu do przodu),
• urazy głowy (gdy głowa uderzy np. w kierownicę, jeśli nie zadziałał zagłówek lub osoba była pochylona – choć nowoczesne zagłówki temu zapobiegają),
• kontuzje kończyn (np. kolan – gdy siedzący wciska mocno pedały w odruchu hamowania, może dojść do naciągnięcia mięśni/ścięgien w kolanie).

Pamiętaj, że każdy pojazd zarejestrowany w Polsce musi posiadać ważne ubezpieczenie OC. Chroni ono finansowo nie tylko poszkodowanego, ale przede wszystkim sprawcę – dzięki OC, jeżeli ponosisz winę za zdarzenie, nie musisz wypłacać odszkodowania z własnej kieszeni. 

Oprócz tego pomyśl o wykupieniu ubezpieczeń AC oraz NNW. Pierwsze z nich przyda się, jeżeli Twój samochód ulegnie uszkodzeniu w wyniku działania sił natury, osób trzecich czy też Ciebie samego! NNW zaś może przydać się, jeżeli w wyniku wypadku samochodowego Ty lub Twoi pasażerowie doznacie uszczerbku na zdrowiu. Świadczenie z NNW może zostać też wypłacone w przypadku śmierci kierowcy lub pasażera. Zakres ochrony NNW obejmuje zdarzenia nie tylko podczas jazdy samochodem, ale również w trakcie:

• wysiadania czy wsiadania do auta,
• postoju lub naprawy pojazdu odbywającej się na trasie jazdy,
• rozładunku oraz załadunku samochodu,
• tankowania pojazdu.

Gdy po kolizji Twój wóz zostanie unieruchomiony, przydać może Ci się Assistance. W LINK4 występuje ono w 3 wariantach: 

• Auto Assistance Standard,
• Auto Assistance Plus,
• Auto Assistance Komfort.

Zobacz także: Ubezpieczenie NNW – co to jest? Czy warto je kupować?

Kolizja polegająca na uderzeniu w tył pojazdu to zdarzenie, które może przytrafić się każdemu kierowcy – często wystarczy chwila nieuwagi albo zbyt mały odstęp. Zasada ogólna stanowi, że winę za takie zdarzenie ponosi kierowca jadący z tyłu, bo to on nie zachował bezpiecznej odległości. Istnieją od tej reguły pewne wyjątki – jednak są to sytuacje szczególne i trudne do udowodnienia. 

Pamiętaj, że każdy pojazd zarejestrowany w Polsce musi posiadać ważne OC! W LINK4 obowiązkowe ubezpieczenie komunikacyjne oraz ubezpieczenia dodatkowe, możesz wykupić na jeden z 3 wygodnych sposobów:

• przez Internet – przez stronę z naszym kalkulatorem ubezpieczeń online, 
• telefonicznie – dzwoniąc pod numer 22 444 44 23, 
• u agenta współpracującego z LINK4. 

Szczegółowe informacje o produktach, limitach i wyłączeniach, a także OWU dostępne są na stronie www.link4.pl.

Czy za uderzenie w tył samochodu można stracić prawo jazdy?

Z reguły nie dochodzi do takich konsekwencji, jednak jest to możliwe. Sąd ma prawo orzec zakaz prowadzenia pojazdów za wykroczenie z art. 86 §1 k.w., jeśli uzna to za uzasadnione. Zgodnie z art. 86 §3 k.w. przy popełnieniu wykroczenia drogowego można orzec utratę prawa jazdy, zwłaszcza gdy sprawca rażąco naruszył przepisy. Tak więc, w przypadkach, gdy doszło do katastrofalnych skutków lub gdy sprawca był w stanie po użyciu alkoholu/środków odurzających, sądy często orzekają zakaz prowadzenia. 

Co zrobić, gdy sprawca uderzenia w tył uciekł z miejsca zdarzenia?

Po pierwsze, wezwij policję natychmiast. Ucieczka z miejsca kolizji jest poważnym wykroczeniem. Podaj funkcjonariuszom wszelkie informacje, jakie zapamiętałeś numer rejestracyjny (cały lub fragment), markę, kolor, model auta sprawcy, kierunek ucieczki. Po drugie, zabezpiecz ślady i dowody. Zrób zdjęcia uszkodzeń auta, miejsca zdarzenia, poszukaj naocznych świadków. Rozejrzyj się, czy w okolicy są kamery monitoringu (miejski monitoring, kamery sklepów, stacji benzynowej) – warto zabezpieczyć nagrania, jeśli coś zarejestrowały. Te materiały pomogą policji w identyfikacji uciekiniera. Jeśli mimo starań sprawca pozostanie nieustalony, Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (UFG) może wypłacić odszkodowanie poszkodowanym w wypadku spowodowanym przez niezidentyfikowanego sprawcę. Jednak obowiązują tu ograniczenia. 

Czy z OC sprawcy można naprawić auto w autoryzowanym serwisie (ASO)?

Tak, poszkodowany ma prawo wyboru warsztatu i sposobu naprawy pojazdu z OC sprawcy. Oznacza to, że możesz zażądać naprawy w autoryzowanej stacji obsługi (ASO) i użycia oryginalnych części. Ubezpieczyciel sprawcy nie może Ci narzucić tańszego warsztatu ani stosowania zamienników wbrew Twojej woli. 

Źródła: 

1. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, Dz. U. 1997 Nr 98 poz. 602 z późniejszymi zm., https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19970980602/U/D19970602Lj.pdf
2. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń, Dz. U. 1971 Nr 12 poz. 114 z późniejszymi zm., https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19710120114/U/D19710114Lj.pdf
3. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. 2003 Nr 124 poz. 1152 z późniejszymi zm.), https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20031241152/U/D20031152Lj.pdf